FB IMG 1432740461817

ΩΡΙΩΝΑΣ (Ο ΑΡΧΟΝΤΑΣ ΤΗΣ ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΗΣΕΝΑΣΤΡΗΣ ΝΥΧΤΑΣ)

orionas

Γράφει ο Δημόκριτος Τσουκάπας

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει….

Όσο κι αν λαχταρά ο θυμόσοφος λαός μας να «μυρίζει καλοκαίρι» μέσα στην καρδιά του καταχείμωνου, δεν παύει ο Φλεβάρης να αποτελεί έναν από τους πιο κρύους μήνες του χρόνου.

Αυτό όμως δε μας εμποδίζει να απολαύσουμε το μεγαλείο μιας έναστρης παγωμένης νύχτας, όταν ο καιρός το επιτρέπει.

Δεν ξέρω αν βρεθήκατε ποτέ σε μέρος χωρίς φώτα, κάτω από έναν ανέφελο Φλεβαριάτικο ουρανό, με τα χιλιάδες αστέρια να λαμπιρίζουν πάνω απ’το κεφάλι σας.

Πιστέψτε με, δεν θα’ναι μόνο το κρύο που θα σας κόψει την ανάσα, παρά κι η ατσαλένια λάμψη των αστερισμών που μεσουρανούν την εποχή αυτή.

Και δεν είναι μόνο οι αστερισμοί παρά και οι πλανήτες που φεγγοβολούν ταξιδεύοντας με το ήρεμο φως τους ανάμεσα στα υπόλοιπα αστέρια.

Και πρώτος-πρώτος, ο κυρίαρχος Δίας, πατέρας θνητών κι αθανάτων που θα τον δούμε να λάμπει αγέρωχος σαν πέσει η νύχτα. Ο Δίας αυτή την εποχή λάμπει όσο κανένα άλλο ουράνιο σώμα ενώ βρίσκεται ακριβώς πάνω στον αστερισμό των Διδύμων. Δίπλα του θα διακρίνουμε τους δυο δίδυμους γιους του (τους γνωστούς μας «Διόσκουρους») τον Κάστορα και τον Πολυδεύκη.

 Πιο ανατολικά ο κατακόκκινος Άρης, ο θεός του πολέμου, που καραδοκεί ανάμεσα στ’αστέρια της Παρθένου καθώς θα αυξάνει νύχτα με τη νύχτα τη λαμπρότητά του.

Αρκετά αργότερα, πάνω στον αστερισμό του Ζυγού, θα κάνει την εμφάνισή του ο παντεπόπτης Κρόνος που θα μας καλέσει να θαυμάσουμε τα υπέροχα δαχτυλίδια του μ’ένα μικρό τηλεσκόπιο. Και τέλος, λίγο πριν το ξημέρωμα, στο βάθος του ανατολικού ορίζοντα, θα κάνει την επανεμφάνισή της (σαν Αυγερινός αυτήν τη φορά), η ολόλαμπρη Αφροδίτη.

Κυρίαρχος πάντων στο χειμωνιάτικο ουρανό, ο αστραφτερός αστερισμός του Ωρίωνα. Ο φοβερός αυτός κυνηγός που συνόδευε τη θεά Άρτεμηστα κυνήγια της και που παινεύτηκε πως δεν υπήρχε ζώο πάνω στη Γη που θα μπορούσε να ξεφύγει από τα τρομερά του βέλη…

Ο Απόλλων όμως, που ζήλεψε μήπως κι η αδελφή του ενδώσει στη ρώμη και στην ομορφιά του, έστειλε έναν τεράστιο Σκορπιό να τον θανατώσει με το φαρμακερό κεντρί του.

Μέρες και μέρες μονομαχούσαν ο Ωρίωνας με τον αποκρουστικό Σκορπιό χωρίς να μπορεί να εξοντώσει ο ένας τον άλλον. Τιτάνια η μάχη τους. Μα ούτε ο Σκορπιός πάθαινε τίποτα από τα βέλη του Ωρίωνα, ούτε κι ο Ωρίων πέθαινε από το κεντρί του Σκορπιού. Κι οι Θεοί για να σταματήσουν την αιώνια πάλη τους, τους ανέβασαν ψηλά στον ουρανό και τους μεταμόρφωσαν σε αστερισμούς. Μόνο που τους τοποθέτησαν στις αντίθετες πλευρές του ουρανού, ώστε να μη μπορούν να συναντηθούν ποτέ ξανά και να έλθουν στα χέρια. Έτσι ο Σκορπιός μεσουρανεί τους μήνες του καλοκαιριού, ενώ ο θρυλικός Ωρίωνας, δεσπόζει στον έναστρο ουρανό τις χειμωνιάτικες νύχτες.

Είναι πολύ εύκολο να ξεχωρίσει κανείς τον Ωρίωνα ανάμεσα στους υπόλοιπους αστερισμούς του χειμώνα. Κι αυτό γιατί τα κύρια άστρα του είναι από τα λαμπρότερα ολόκληρου του ουράνιου θόλου. Άστρα ολοκαίνουρια κι άλλα πιο γέρικα, όπως ο Μπεντελγκέζης, ένας ερυθρός υπεργίγαντας, 650 φορές μεγαλύτερος από τον ήλιο μας, αφού λάμπει δεκάδες χιλιάδες φορές περισσότερο από το άστρο της μέρας. Ο Μπετελγκέζης βρίσκεται στο τέλος της ζωής του, καθώς έχει καταναλώσει όλα τα καύσιμα στον πυρίνα του και τώρα πια αναγκάζεται να καίει τις στάχτες του, με αποτέλεσμα να διογκωθεί και να κινδυνεύει να ανατιναχτεί,μεταμορφώνοντας το γέρικο σκαρί του σε ένα φαντασμαγορικό Σούπερ Νόβα!

Στο άλλο άκρο, στα γόνατα του Θρυλικού κυνηγού, λάμπει ένας άλλος υπεργίγαντας, που μαζί με δυο μικρότερους συνοδούς του αποτελεί ένα τριπλό αστρικό σύστημα. Είναι ο Ρίγκελ, ένα γαλαζωπό άστρο, πολλές φορές κι αυτό μεγαλύτερο από τον ήλιο μας, που καίει με τρομερή ταχύτητα τα καύσιμα στην καρδιά του. Τέτοια τεράστια γαλάζια αστέρια υπάρχουν πάρα πολλά στο Σύμπαν κι έχουν πολύ μικρή διάρκεια ζωής, ενώ είναι δεκάδες φορές θερμότερα από τον ήλιο μας.

Στο κέντρο του Ωρίωνα είναι πολύ εύκολο να εντοπίσουμε τη ζώνη του ατρόμητου κυνηγού, που αποτελείται από τρία λαμπρά άστρα σε μια ευθεία και τα ονόματά τους είναι Αλνιτάκ, Αλνιλάμ και Μιντάκα. Και λίγο πιο κάτω, θα συναντήσουμε το κοφτερό σπαθί του ήρωα, που αν το κοιτάξουμε μ’ένα μικρό ζευγάρι κιάλια, θα μείνουμε έκθαμβοι, καθώς θα ξεδιπλωθεί μπροστά μας το καταπληκτικό νεφέλωμα του Ωρίωνα!

«Βρεφοκομείο άστρων» αποκαλούν το νεφέλωμα αυτό οι επιστήμονες. Και δεν έχουν άδικο, αφού μέσα από τη διάσπαρτη ύλη του, γεννιούνται συνεχώς καινούρια άστρα. Τα νιογέννητα αυτά αστέρια φεγγοβολούν τόσο δυνατά, που ιονίζουν και βάφουν το γύρω αστρικό νέφος με πανέμορφα χρώματα.

Κάτω κι αριστερά από τον μέγα κυνηγό Ωρίωνα, ακολουθεί σε κάθε του βήμα, ο πιστός του σκύλος. Είναι ο αστερισμός του Μεγάλου Κυνός που στο κέντρο του κυριαρχεί ο γνωστός μας Σείριος, το λαμπρότερο απ’όλα τα αστέρια πάνω στο νυχτερινό ουρανό. Ο Σείριος είναι στην πραγματικότητα ένα διπλό αστρικό σύστημα που αποτελείται από έναν πολύ λαμπρό αστέρα ενώ τον ακολουθεί ένας κατά πολύ μικρότερος συνοδός. Το σύστημα αυτό βρίσκεται μόλις 8,6 έτη φωτός μακριά μας και είναι από τα πιο κοντινά στον ήλιο μας αστέρια. Βέβαια, αν επιχειρούσαμε ποτέ να ταξιδέψουμε στον Σείριο με τα μέσα που διαθέτουμε σήμερα, θα χρειαζόμασταν να ταξιδεύουμε για πάνω από 130.000 χρόνια!

Ψάχνοντας με τα κιάλια, κάτω ακριβώς από τον Σείριο, θα πέσουμε πάνω στο πανέμορφο αστρικό σμήνος, το Μ41. Το αστρικό αυτό σμήνος αποτελείται από 100 περίπου αστέρια, πολλά από τα οποία είναι Ερυθροί Γίγαντες. Τα άστρα σε τέτοιου είδους αστρικά σμήνη, όπως το Μ41, είναι γεννημένα από το ίδιος αστρικό νέφος κι έχουν περίπου την ίδια ηλικία.

Αν στρέψουμε το βλέμμα μας λίγο αριστερότερα, θα πέσουμε πάνω στον αστερισμό του Μικρού Κυνός που το κύριο άστρο του ονομάζεται Προκύων. Ο Προκύων είναι κι’αυτός ένα λαμπρό άστρο, που μαζί με τον Σείριο του Μεγάλου Κυνός και τον Μπεντελγκέζη του Ωρίωνα, σχηματίζουν το λεγόμενο «Χειμερινό Τρίγωνο», χαρακτηριστικό της χειμωνιάτικης νύχτας. Ένα αντίστοιχο τρίγωνο φωτεινών αστεριών που αποτελείται από τον Βέγα της Λύρας, τον Ντένεπ του Κύκνου και τον Αλτάιρ του Αετού, χαρακτηρίζει την έναστρη νύχτα του καλοκαιριού γι’αυτό και το ονομάζουμε «Καλοκαιρινό Τρίγωνο».

Πάνω αριστερά από τον Ωρίωνα, θα συναντήσουμε τον περίφημο αστερισμό του Ταύρου. Ο αστερισμός αυτός παριστάνει το κεφάλι του ζώου, καθώς το σώμα του είναι βυθισμένο μέσα στο νερό της θάλασσας.

Μεταμορφωμένος ο Δίας σε ολόλευκο ταύρο, κατόρθωσε και ξελόγιασε τη μικρή Ευρώπη και την έσυρε από την μακρινή Φοινίκη, στις ξανθιές ακρογιαλιές της Κρήτης. Και για να τιμήσει ο μέγιστος των θεών το υπέροχο αυτό ζώο, το ανέβασε στον ουρανό και το μεταμόρφωσε σε αστερισμό.

Δύο πανέμορφα ανοιχτά αστρικά σμήνη μπορούμε να θαυμάσουμε πλάι στην μορφή του αστερισμού του Ταύρου. Είναι οι Υάδες και οι Πλειάδες (η γνωστή μας Πούλια). Ένα κατακόκκινο άστρο πάνω στις Υάδες, ο Αλντερμπαράν («Λαμπαδίας» στην Ελληνική ονοματολογία), παριστάνει το μάτι του ταύρου. Είναι κι αυτός ένας Ερυθρός Γίγαντας που λάμπει χιλιάδες φορές περισσότερο απ’τον ήλιο μας καθώς φτάνει στο τέλος της ζωής του.

Οι Πλειάδες, οι επτά κόρες του Άτλαντα, του Γίγνατα που ο Δίας υποχρέωσε να κουβαλά στις πλάτες του για πάντα τον ουρανό. Τα ονόματά τους: Μερόπη, Στερόπη, Μαία, Ηλέκτρα, Ταϋγέτη, Αλκυόνη, Κελαινώ. Περισσότερες απ’αυτές υπήρξαν ερωμένες του Δία, όπως η Μαία που γέννησε μαζί του τον θεό Ερμή.

Είναι υπέροχο να βλέπεις τις κρύες νύχτες του χειμώνα την Πούλια να μεσουρανεί πάνω στον δυτικό ορίζοντα. Πολύ κοντά η μία με την άλλη, σφιχταγκαλιασμένες οι έξι Πλειάδες, ψάχνουν απεγνωσμένα την έβδομη αδελφή τους που στις μέρες μας δεν φαίνεται με γυμνό μάτι. Αντίθετα όμως, με ένα ταπεινό ζευγάρι κιάλια, θα ξεδιπλωθεί μπροστά μας ολόκληρο το ανοιχτό σμήνος των Πλειάδων που περιλαμβάνει, όχι μόνο την έβδομη, αλλά και δεκάδες ακόμη κρυμένες στο γυμνό μάτι, αδελφές!

Είναι αμέτρητες οι ομορφιές που κρύβει η ξάστερη νύχτα του Φλεβάρη. Κι αν το κρύο δεν ήταν τόσο τσουχτερό, πολλοί ποιητές θα’μεναν ξάγρυπνοι να υμνήσουν τα θαυμάσια φαινόμενα της παγωμένης νύχτας του.

Όμως, σιγά-σιγά, ο χειμώνας μας αποχαιρετά. Ο ήλιος, μέρα-τη μέρα, όλο και σκαρφαλώνει ψηλότερα στον ορίζοντα. Κι ο παλουκοκαύτης Μάρτης ετοιμάζεται να μας προσφέρει τις δικές του έναστρες ομορφιές σα χάνεται το φως της μέρας.


Warning: current() expects parameter 1 to be array, null given in /home/zwstithe/public_html/modules/mod_weather_gk4/helper.php on line 333

Θεσσαλονίκη